İlk sütun mevcut durum. İş şu an nasıl yürüyor — Excel'le mi, hazır bir paketle mi, kâğıtla mı, yoksa hiç mi yürümüyor? Bu soruya verilen cevap teklifin yarısını yazar, çünkü sıfırdan kurulacak bir sistemle yıllardır kullanılan bir yapının yerine geçecek sistem birbirine hiç benzemez. İkincisinde veri var, alışkanlık var, kırılmaması gereken bir günlük ritim var. Mevcut ekranların birkaç fotoğrafı, tek başına bir sayfa açıklamadan daha çok şey anlatır.
İkinci sütun hedef. "Site istiyoruz" bir hedef değildir; "bayilerimiz siparişi telefondan girsin, muhasebe aynı akıştan faturayı kessin" hedeftir. Aradaki fark sayfa sayısıyla değil, ölçülebilir çıktıyla ilgili. Hedefi cümleye dökemiyorsanız keşif görüşmesinin ilk yarısı zaten bunu yapmakla geçer — sıkıntı değil, ama takvime yazılması gerekir. Kimin işini kolaylaştıracağını söylemek de çoğu zaman hedefi netleştirir: sahadaki ekip mi, muhasebe mi, müşteri mi?
Üçüncü sütun zaman kısıtı. Bir tarih varsa söyleyin. Sezon açılışı, fuar, denetim, sözleşme bitişi, bir entegrasyon zorunluluğu. Tarih kapsamı belirler, tersi değil. Otuz günde teslim edilmesi gereken bir işte doğru soru "her şey yetişir mi" değil, "hangi parça birinci sürümde olmalı" sorusudur. Antalya yazılım taleplerinin ciddi bir bölümü şubat ve mart aylarında geliyor; sebebi tek, sezon mayısta açılıyor ve nisanda başlayan iş yetişmiyor.
Dördüncü sütun bütçe aralığı. Aralık söylemek pazarlık gücünüzü düşürmez, sizi boş tekliften korur. Aynı ihtiyaç üç farklı bütçede üç farklı biçimde çözülebilir: hazır bir ürünü yapılandırarak, mevcut sisteme bir modül ekleyerek ya da sıfırdan yazarak. Aralığı bilmeyen taraf üçünden birini rastgele seçer ve genelde yanlış seçer. Rakam vermek istemiyorsanız üst sınırı söyleyin, o bile yeter.
Beşinci sütun kimin karar verdiği. Teklifi okuyacak kişi ile bütçeyi onaylayacak kişi farklıysa, teklif iki dilde birden yazılmak zorunda: teknik kısım biri için, gerekçe ve geri dönüş kısmı diğeri için. Bunu baştan bilmek belgeyi kısaltır ve toplantı sayısını düşürür. Ortaklı yapılarda tek bir muhatap belirlemek, süreci haftalarca kısaltan en ucuz karardır.
Altıncı sütun entegre olacak sistemler. Muhasebe programı hangisi, e-fatura entegratörü kim, kargo tarafında kaç firma var, ödeme altyapısı ne, kartlı geçiş ya da barkod donanımı devrede mi? Bu liste teklifin en oynak kalemidir. Belgelenmiş bir API'si olan sistemle, verisini yalnız ekrandan gösteren bir sistem arasındaki maliyet farkı kat kat olabiliyor. Adını bilmiyorsanız ekran görüntüsü gönderin; biz tanırız.